devam etmeniz halinde bu veri kaldırılacak.devam etmek istediğinizden emin misiniz?

avatar
magnus - [2845-]
  • «
  • /
  • 95
  • »
  • «
  • /
  • 95
  • »
kapak fotoğrafı
profil resmi

@magnus

2407 başlık

2848 entri

yalnız öküz boyunduruğa koşulmaz

iki kişi ile yapılması gereken bir işi tek kişi ile yapmaya kalkışmak yanlıştır.

aslını inkar eden haramzadedir

kişinin soyu sopu yoksul, görgüsüz olabilir. onlardan utanmak, onlara sahip çıkmamak yanlıştır. soyunu sopunu gizlemek ancak piçlere yaraşır. kişi değersiz bir kusaktan gelmekle değersiz olmaz. toplum içindeki yerini kendisi kazanır.

tuz ekmek

hakkı verilmesi gereken iki nimet. (bkz:tuz ekmek hakkı)

Tuz ekmek hakkı

bu hakla ilgili bir atasözü: (bkz:tuz ekmek hakkını bilmeyen kör olur)

Tuz ekmek haini

bir de atasözü var. (bkz:tuz ekmek hakkını bilmeyen kör olur)

Zürafanın (kibarlar) düskünü, beyaz giyer kıs günü. ”

Bkz. Eskıyanın düskünü... 

Züğürtlük, zadeliği (soyluluk) bozar. ”

Soylu kimse züğürtleyince, soyluluğu unutulur. 

Züğürtleyen bezirgan, eski defterleri yoklar. ”

Bkz. Müflis bezirgan... 

züğürt olup düşünmektense uyuz olup kasınmak yeğdir

Uyuz olup kasınmak, insanı çok rahatsız eder. Ama züğürtlük dolayısıyla ne yapacağım diye düşünmek, daha çok rahatsız eder. 

Zurnada pesrev olmaz (ne çıkarsa bahtına). ”

Rasgele yapılan plansız iste yöntem, kural aranmaz. İs, kendi kendine nasıl yürürse yürür. 

zorla güzellik olmaz

Kişiye, beğenmediği sey zorla beğendirilemez. 

Zora, beylerin borcu dır). (Hırsıza beyler de borçlu). ”

Zor kullanan kişilerin istediğini en güçlü kimseler bile verirler. 

zora daÄŸlar dayanmaz

zor kullanan kişilere, çok güçlü sanılan kimseler bile boyun eğer. 

zor oyunu bozar

bir kişi, kurala uygun olarak yürümekte olan işi, istediği yola çevirmek için zor kullanırsa, artık kural söz konusu olamaz. Güçlü olan istediğini yapar. 

Zor kapıdan girerse, seriat bacadan çıkar. ”

Zorbalığın hüküm sürdüğü yerde din, yasa buyrukları yürümez. 

Zırva tevil götürmez. ”

Saçma ne denli akla yatacak bir anlamla yorumlanmak istenirse isteniteliğini değistirmez. 

Zeytin dededen, incir babadan kalmalı. ”

Krs. Bağ babadan, zeytin dededen kalmalı. 

zeyrek kuş iki ayağından tutulur

Bkz. (gbkz:ayyar tilki art ayağından tutulur) 

Zerdaliden kaval olmaz, al zurnadan haberi. ”

Bir isin iyi yapılabilmesi, gereken kosulların gerçeklesmesine bağlıdır. İse yaramayan araçlarla beğenilecek bir sonuç elde edilemez. 

zenginin tavuğu iki sarılı yumurtlar

Bkz. Zenginin horozu bile yumurtlar. 

Zenginin malı, züğürdün çenesini yorar. ”

Züğürtler, zenginlerin malları üzerine konusur, dururlar. Bu konusma, onların çenesini yormaktan başka bir ise yaramaz. 

Zenginin iki dünyası da mamurdur.”

Varlıklı kişi, bu dünyada gönlünce yasar. İbadet sayılan, yoksullara, hayır islerine yardımlarıyla da öbür dünya rahatını sağlar. 

zenginin horozu bile yumurtlar

Paralı kişi, kısır sanılan islerden bile kar sağlama yolunu bulur. 

Zenginin basması ipekli görünür. ”

Zengin ne giyse, ne yese, ne yapsa en pahalısını yeğlemis sanılır. 

Zenginin azğını, kürk giyer yaz günü. ”

Para, kimi kişileri gösterise ve budalaca savurganlığa sürükler. 

Zengin silkinse fakir bay olur. ”

Zengin, kazancının küçük bir parçasını verse fakir gönenir, zenginlesmiş gibi olur. Krs. Devenin tüyü eseğe tay olur... 

zengin kesesini döver zügürt dizini

Bir isi yapmak gerektiği zaman, zengin iste para diye kesesini döver. Züğürt ise, yapmak istediği isi parasızlık yüzünden yapamayacağı için dizini döver. 

Zengin ates dökecek olsa fukara götünü saksı eder. ”

1) Zengin bir iş yapmaya kalkıssa, fakir o yorulmasın diye hemen o isi üstlenip yapar. 2) Zenginin istemeyip attığı şeyi fakir mal bulmus mağrıbi gibi kapar. Krs. Devenin tüyü eseğe toy olur. 

Zengin arabasını dağdan asırır, züğürt düz ovada yolunu sasırır. ”

Zengin, para gücüyle en zor isleri basarır. Züğürt, parasızlık yüzünden, en kolay isi basaramaz. 

Zemheride yoğurt isteyen cebinde bir inek tasır. ”

Gerçeklesmesi güç bir sey isteyen kimse, isteğini gerçeklestirecek çareyi bulmak zorundadır. Krs. Canı kayınak isteyen..., Kaymağı seven..., Asure yemeye giden..., Canı kaymak isteyen..., Pilav yiyen... 

Zemheride sür de çalı ile sür.”

İyi verim alabilmek için tarlayı zemheride her halde sürmek gerekir. Derin, dikkatli sürülmese, söyle bir yüzeyden olsa bile. Krs. Zemheride kar yağmadan... 

Zemheride kar (yağmur) yağmadan kan (zehir) yağması iyi. ”

Zemheride kar, yağmur yağarsa çiftçilerin o mevsimdeki tarla islerini yapmalarına, tarlayı sürmelerine engel olur. Bu yüzden o yıl iyi ürün alınamaz. Krs. Zemheride sür de... 

zayi olan koyunun kuyruğu büyük olur

bkz. (gbkz:kaçan balık büyük olur)

Zararın neresinden dönülse kardır. ”

Sürüp giden zararlı bir isten ne denli erken vazgeçersek, daha sonra uğrayacağımız zararı o denli azaltmıs, sonuç olarak o kadar kar etmis oluruz. 

Zaman sana uymazsa sen zamana uy. ”

Yasadığın zamanın kosulları ve çevrendekilerin gidisi senin tutumuna uygun değilse, sen onlara uymalısın. Krs. Vardığın yer körse bir gözünü kapa. 

ß”

Sıkıntı çekilmeden, uğrasılmadan, istenilen güzel sonuç elde edilemez. 

Zahirenin (çiftçinin) ambarı sabanın ucundadır. ”

İyi sonuç almak isteyen, isine dört elle sarılmalıdır. Nitekim toprak, iyi sürülürse bol ürün verir. 

Yüzü güzele kırk günde doyulur; huyu güzele kırk yılda doyulmaz.”

İliski kurulacak bir kimsede aranması gereken en önemli nitelik, huy güzelliğidir.

Yüzü güzel olanın huyu (da) güzel olur.”

İnsanın yüzü, içinin aynasıdır. Güleryüz her zaman güzeldir: Hosgörülü, iyi niyetli, uyusma eğilimli, temiz yürekli kişilerde bulunur. İçinde kötülük yatan kişinin duyguları da yüzüne vurur, kendisini çirkinlestirir. Bundan dolayı yüzünü güzel bulduğumuz

Yüz yüzden utanır. ”

Bir kimse, kendisine karsı saygı gösteren kişiden yapmasını isteyeceği şeyi, doğrudan doğruya kendisi söylerse daha etkili olur. Başkasıyla haber yollayarak isterse o kadar etkili olmaz. 

Yüz verme arsız olur, az verme hırsız olur. ”

Bkz. Çok söyleme arsız edersin... 

Yüz verdik Aliye (deliye) geldi sıçtı halıya. ”

Değmemesine karsın kendisine önem verilen eğitimsiz, anlayıssız kişi sımarır; terbiyesizce davranışlarda bulunur. 

Yüz güzelliği hamamdan eve, öz güzelliği Urumdan Sama.”

Bkz. Tüy güzelliği hamamdan eve...

yüz elli yaz belli

Bkz.Kasım yüz elli...

Yürük ata paha olmaz. ”

İsini ivedilik ve yeterlikle basaran kimsenin değeri çok büyüktür.

Yürük ata kamçı olmaz. (Yürük at kamçı değdirmez). ”

İsini ivedilik ve yeterlikle yapan kişiyi sıkıstırmak gerekmez. 

Yürük at yemini artırır.”

Bkz. Yavuz at yemini artırır.

Yüksek dağın bası dumanlı olur. ”

Önemli islerin basında bulunanlar, sürekli olarak sorumluluklarının sıkıntısı içinde olurlar. 

Yük altında eşek kalır. ”

İnsan olan, bir kimseden gördüğü iyiliğin altında kalmaz. 

Yük altında (yüklü) eşek anırmaz. ”

Ağır bir iş altında bunalmış olan kişi, bu durumdan kurtulmadan birtakım istekler pesinde kosmamalı, örneğin borçlu borcunu ödemeden gücünü asan giderlerden sakınmalı; bir karsılasmada yenilen, yüksekten konusmamalıdır. 

Yuyucunun hakkı eline geçsin de ölü ister cennete gitsin ister cehenneme. ”

Ücret karsılığında iş yapan, alacağı paradan başka bir sey düşünmez. Yaptığı isin sahibine kaça mal olacağı gibi şeyler umurunda değildir. 

Yuvayı yapan disi kustur. (Yuvayı disi kus yapar). ”

Bir evin yönetim, geçim düzenini ve ailenin mutluluk içinde yasamasını kadın sağlar. 

yuvarlanan taÅŸ yosun tutmaz

Durmadan yer, yurt değistiren kimse, esya, varlık edinemez. 

Yurdun otlusundan kutlusu yeğdir. ”

İnsan, üzerinde rahat yasamadıktan sonra yurdu verimli olmus, neye yarar? 

Yumusak huylu atın çiftesi pek olur. ”

Bkz. Yavas atın... 

yumurtlayan tavuk bağırgan olur

Çalışkan ve verimli kişi, kendini göstermek ve yaptığı yararlı isi herkese duyurmak için sesini yükseltir. 

yumurtadan çıkan yine yumurta çıkarır

Her canlı soyuna çeker; soyunun özelliklerini tasır. 

Yumurtada kıl bitmez. ”

Kısır ortamdan verim beklenmez. 

yularsız deve yedilmez

Disipline bağlı olmayan kişi, istenildiği gibi yönetilemez. Krs. Yularsız ata binilmez. 

yularsız ata binilmez

Bir disipline bağlı olmayan isin basına geçmek doğru değildir. Krs. Yularsız deve yedilmez. 

Yorgun eseğin (öküzün) çüs (ıslık) canına minnet. ”

Verilen dinlenme fırsatı, yorgun kişiyi çok sevindirir. 

Yoldan kal, yoldastan kalma.”

Yolculukta arkadaş çok önemlidir. İnsan, iyi bir arkadasla yolculuk yapmak için, gerekirse yolculuğunu geri bırakmalıdır. 

Yoldan (yol ile) giden yorulmaz. ”

Bir isi yoluyla, yöntemiyle yapan güçlük çekmez.

Yolcu yolunda gerek. ”

Yolculuk yapacak olan kimse su, bu nedenle vakit geçirmemeli, bir an önce yola çıkmalıdır. 

Yola yoğurt dökmüs var mı? ”

Hiç kimse gereği yokken savurganlık yapmaz. 

Yol yürümekle, borç ödemekle (vermekle) (tükenir) (biter). ”

Nasıl yol yürümekle, borç ödemekle bitirilirse, yapılacak herhangi bir iş de üzerinde sürekli olarak çalışmakla basarılır. 

Yol sormakla bulunur. ”

Bir iste izlenecek doğru yol, bilenlerden sorulmakla öğrenilir. Krs. Sora sora Bağdat bulunur. 

Yol ile giden yorulmaz. ”

Bkz. Yoldan giden yorulmaz. 

Yol bilen kervana katılmaz. ”

Bir isi kendi basına yapabilecek olan, başkalarının yardımına gereklik duymaz. 

yoktan yonga çıkmaz

Varlıklı olmayan kimseden, başkasına yardım etmesi beklenemez; bilgisiz kimseden bir sey öğrenilemez... Krs. İmam evinden as, ölüm gözünden yas çıkmaz. 

Yoksul ala ata binse, selam almaz. ”

Görmemiş kimse (geçici olarak bile) görmüslerin durumuna erse, herkese yüksekten bakar; kimseye selam vermez olur. 

Yok büyümez, arık büyür. ”

Hiç yoktan bir sey üremez. Ama az olan nesneler çoğalır; küçük varlıklar, gelisir, büyür. 

Yoğurdum (ayranım) eksidir diyen olmaz. ”

Bkz. Kimse ayranım eksi demez. 

Yoğun incelene kadar ince üzülür. ”

Bkz. Kalın incelene kadar... 

Yoğun canı alınmaz. ”

İstenen sey, vermesi beklenen kişide yoksa istemekte direnmenin anlamı yoktur. Size ne versin, canını mı? 

yiyen bilmez doÄŸrayan bilir

Bkz. Soğanın acısını yiyen bilmez... 

Yiğit yiğide at bağıslar. ”

Yiğit, arkadası için her sıkıntıya katlanır. Onun isine yarar diye en değerli varlığını bile bağıslar. 

Yiğit yarasına yiğit katlanır. ”

Yiğitten gelen ağır saldırıyı ancak yiğit olan kaldırabilir. 

Yiğit meydanda belli olur. ”

Sözle atıp tutmak kolaydır. Asıl marifet, iş basında kendini göstermektir. 

Yiğit lakabıyla anılır.”

Yiğit, ya güzel, ya çirkin bir lakapla anılır. O, çirkin olan lakabını değistirmeyi düşünmez. Çünkü önemli olan, kendisinin iyi adı, ünüdür. Çirkin lakap, bu iyi adı lekelemez. 

Yiğit ekmeğiyle yiğit beslenir.”

Yiğitler, yiğit kimseleri korurlar. Yiğit kimseler de ancak yiğitlerin yanında barınırlar.

Yiğit bin yasar, fırsat bir düser.”

Bir yiğidin eline ömrü boyunca bir kez çok önemli bir fırsat geçer. Bunu kaçırmamalıdır.

Yiğit arkasından vurulmaz. ”

1) Bir kimşeyi yokluğunda ve savunmasını yapamayacağı bir durumda kötülemeye, yıkmaya çalışmak mert adam isi değildir. 2) Mert olan, yüz yüze dövüsür. 

Yiğidin yiğide ekmeği ödünç, kötüye sadaka.”

Sofrası açık olana konuk olan iyilik bilir kişi, bunun altında kalmaz. Bu anlayısta olmayan konuğa karsılıksız bir iyilik edilmis olur. 

Yiğidin sözü, demirin kertiği.”

Mert adam sözünden dönmez. Bu söz, demirin kertiği gibi besbelli ve ortadadır; değismez.

Yiğidin malı meydandadır.”

Cömert kimsenin malı herkesin yararlanmasına açıktır.

Yiğidim yiğit olsun da yerim çalı dibi olsun.”

Bkz. Erim er olsun da... 

Yigit basından devlet ırak değildir.”

Bir gencin zengin olması her zaman beklenebilir.

Yırtıcı (alıcı) kusun ömrü az olur. ”

Başkalarına saldırmayı huy edinen kişilerin düşmanları çok olur. Çok geçmeden bu düşmanlar da onun canına kıyarlar. 

Yılın eksiğini nisan getirir, nisanın eksiğini yıl getirmez. ”

Tarım için bütün yıl elverissiz geçse de nisan ayı elverisli olsa tam ürün alınır. Ama bütün yıl elverisli geçse bile nisan elverissiz olursa, iyi ürün alınamaz. 

Yılanın sevmediği ot, deliğinin ağzında biter. ”

Başkalarına kötülük etmek isteyenler, karsılarında hep hoslanmadıkları şeyleri bulurlar. 

Yılanın bası küçükken ezilir. ”

Büyüyeceği belli olan her tehlike, daha başta önlenmeli; düşman güçlenip büyük zarar verecek duruma gelmeden ezilmelidir. 

Yılana yumusak diye el sunma. ”

Kişi, yumusak huylu görünen herkese aldanmamalı; zararsız sanılan her seye yanasmamalı; tehlikeli bir durumla karsılasabileceğini düşünmelidir. Krs. Her deliğe elini sokma... 

Yılan sokan uyumus, aç kalan uyumamıs. ”

Aç kalan, yılan sokandan daha çok acı çeker. 

Yılan ne kadar eğri gitse deliğine doğru girer. ”

Yabancılarla iliskişinde dürüst davranmayan kişi yakınlarına karsı doğruluktan ayrılmaz. 

Yılan kendi eğriliğine bakmaz da devenin boynu eğri der. ”

Bkz. Kazan kazana kara demis. 

Yıl uğursuzun. ”

Öyle bir zamandayız ki arsız, yüzsüz kişiler el üstünde tutulmakta ve islerini, ağırbaslı, dürüst kimselerden daha iyi yürütmektedirler. 

Yetisemediğin köyün alt tarafında (beri yanında) yat. ”

Yapmak istediğiniz şeyi eksiksiz olarak basaramıyorsanız, kendinizi boş yere zorlamayıp yapabildiğiniz kadarıyla yetinmeniz gerekir. 

Yerini bilmeyen, yılda bir kat urba eskitir. ”

Hangi alanda çalışabileceğini önceden iyi kestirememiş olan kişi, sık sık yer ve iş değistirme yüzünden hayli zarar görür. 

Yerine düsmeyen gelin yerine yerine, boyuna düsmeyen esvap sürüne sürüne eskir. ”

Kendine uygun bir evlenme yapamayan kız, yerine yerine helak olur. Boya göre dikilmemiş elbise de yerde sürünerek yıpranır gider.