esansiyel amino asitler
- vücutta (ve genel olarak omurgalılarda) daha basit (veya daha karmaşık) başlangıç maddelerinden başlayarak sentezlenemeyen ve dolayısıyle besinlerle birlikte alınması zorunlu olan, temel, vazgeçilmez, olmazsa olmaz, basic, essential yani esansiyel amino asitlere verilen addır.
essential amino acids ifadesinden türkçeleşmiştir.
Bunların sayısı 9'dur ve şunlardır:
Histidin,
lösin,
izolösin,
lizin,
metionin (veya sistein),
fenilalanin (veya tirozin),
treonin,
triptofan,
valin.
Geriye kalan 11 amino asit bu 9'undan sentezlenebilir. Burada önemli olan bir diğer nokta da parantez içinde veya diye yazan sistein ve tirozinin kısmen de olsa metionin ve fenilalanin ihtiyacını karşılayabilmesidir.
Ayrıca vücutta önemli işleve sahip birçok bileşik amino asit metabolizmasında sentezlenir. örneğin, belirli amino asitlerin dekarboksilasyonu önemli biyolojik işlevlere sahip aminleri oluşturur. Buna verilebilecek güzel bir örnek glutamik asitten merkezi sinir sisteminde nörotransmitter görevi gören GABA(γ-amino bütirik asit)nın dekarboksilasyon yoluyla sentezidir.
Son olarak iki esansiyel amino asit olan lizin ve triptofan bitki proteinlerinde az bulunurlar ve vejeteryanlar besinlerinde bu amino asitleri yeterli miktarlarda aldıklarından emin olmalıdır.
tümünü gör