dadaizm
- Hugo Ball (1886 – 1927)
Hugo Ball, Cabaret Voltairede Karawane siirini okurken
Hugo Ball, Cabaret Voltaire'de Karawane şiirini okurken
“Dilin nasıl eklemlenmiş olduğunu ortaya koymak işe yarar. Ben bırakıyorum seslileri aylak aylak dolaşsınlar. Bırakıyorum seslileri, basbayağı olagelsinler, tıpkı bir kedinin miyavlaması gibi… Sözcükler belirir, sözcüklerin omuzları, bacakları, kolları, sözcüklerin elleri, au, oi, uh. insan çok fazla sözcük ortaya salmamalı. Bu lanet olası dile, sanki borsacıların para tutmaktan aşınmış elleriyle bulaştırılmış gibi yapışan bütün pislikleri temizlemeye bir şiir dizesi yeter. Sözcüğü başladığı ve bittiği yerde istiyorum.”
Dada kelimesinin anlamı konusunda farklı görüşler mevcuttur, kökeni belirsizdir, ağırlıklı olarak anlamsız bir kelime olduğu düşünülür. Dada adı ne zaman ortaya çıkmıştır? Hugo Ball'ın tasarladığı Cabaret Voltaire Dergisi'nin çıkan tek sayısının başyazısında. Ciddi biçimde çelişen öyküler vardır bu konuda. Richard Huelsenbeck'e göre, sözcüğü kendisi Hugo Ball'la birlikte, bir Almanca-Fransızca sözlükte, kabaredeki bir şarkıcıya takma ad ararken rastlantı sonucu bulmuştur.
cabaret voltaire
Cabaret Voltaire'deki batı uygarlığını yok etmeyi hedef alan yapıtlar ve sahne gösterileri, sanatın her türünü özellikle de savaş çarkının bir parçası olmakla suçladıkları ekspresyonizmi aşağılayan organizasyonlar, sembolizm, fütürizm karşıtı bildirilerin ilanına da ev sahipliği yapar. Cabaret Voltaire'deki şovlarını Ball hem soytarılık, hem de ölüler için ayin olarak nitelendirir. 1916 yılında ise Hugo Ball ve Richard Huelsenbeck rivayete göre Almanca-Fransızca bir sözcükten rastgele seçtikleri Dada kelimesiyle guruplarının adını buldular. Farklı kaynaklar ise bu sözcüğü sözlükten seçenin, çoğu Dadaist manifestonun yazarı da olan Tristian Tzara olduğunu belirtir. Hatta, Hans Arp'ın 16 şubat 1916'da, akşam saat altıda, Zürih'teki Café de la Terrasse'ta Tristian Tzara'nın Dada sözcüğünü icat ettiğini ve o sırada “Burnumun sol deliğine iliştirilmiş bir çörek olduğunu beyan ederim” şeklinde bir açıklaması da vardır.
tümünü gör