louis althusser
- 1918-90 arası yaşamış fransız marksist düşünür.
tedrisatım kendisi ile ilgili olmadığından konunun uzmanı da olduğumu iddia edemem. ama kendisi hakkında okuduklarım beni yazmaya mecbur ediyor. biraz dağınık olacak.
kendisi marksizme kazandırdıklarındna çok ayıkladıklarıyla meşhurdur. bunların birincisi hegelcilik ise diğeri de hümanizmdir. burada hümanizm tarihi insan yapar mottosu bağlamında kullanılmaktadır. sanayi devrimi, reformlar vs. ile beraber tarihin yapıcısı gökteki tanrılardan alınıp insana verilmiştir. tarihyazımı da bu söylemi devam ettirmektedir. atatürk tüm ülkeyi kurtarmıştır, sezar bütün avrupa'yı ele geçirmiştir vs. Althusser'e göre insan tarih yapamaz. Hele bilinçli olarak asla yapamaz. insanlar belli bir ortama doğarlar. Bu ortam toplumdur genellikle. Ve bu toplumu belirleyen üretim ilişkileri vardır. Tarım devrimi olmadan insan nüfusu artamayacağı gibi sanayi devrimi olmadan da liberal demokrasi gelişemeyecekti. Yani bu kavramların birer maddi temelleri vardır. Asla 3-5 kişinin ütopyasının sonucu olarak doğmamıştır.
Her ne kadar Marx Hegelci olarak bilinse de, Althusser eserlerinde Marks'ı Genç Marx ve Olgun Marx olarak ifade etmiştir. Genç Marx hümanizm ideolojisinin filozofu iken, Olgun Marx epistemolojik kopuşla Hegel'den ayrılmıştır. Bir nevi izleğini değiştirmiştir. Misal gençlik eserlerinde yabancılaşma kavramı ön plana çıkarken Alman ideolojisi'nden sonraki eserlerinde kavramın adı geçmemiştir.
Kendisinin öne sürdüğü bir başka kavram da üstbelirlenimdir. Kendisi vülger marksistlerin aksine ekonomik koşulların herşeyin belirleyeni değil sadece son kertede belirleyen olduğunu söylemiştir. Buna göre marksizm eşittir hegelci diyalektik+ekonomik töz değildir. ideolojik kurumların, eğitim,sendika,aile,din vs. kendine has özerklikleri vardır.
devam edeceğim.
tümünü gör