osmanlı mı türkiye mi
-
bizim “osmanlı” dediğimiz devlete, resmî ad olarak hiçbir zaman “osmanlı devleti”, “osmanlı imparatorluğu” gibisinden içerisinde “osmanlı” kelimesinin geçtiği bir isim kullanmamıştır; devletin resmî ismi asırlar boyunca “devlet-i aliyye” yani “büyük devlet”olmuştur!
türk tarihinde aslında sadece iki devlet vardır: “doğu” ve “batı” türk devletleri... “doğu türk devleti” göktürkler'den başlar, timur, bâbür, altınordu ve diğerleri ile devam eder. batı'ya doğru ilerleyen türkler de gittikleri yerlerde kendi devletlerini kurmuşlardır, selçuklu ve osmanlı imparatorlukları ile türkiye cumhuriyeti de “batı türk devletleri”dir.
tarihteki türk devletleri, yani cumhurbaşkanlığı forsu'nda da yeralan 16 devlet, “doğu” ve “batı” türk devletleri'nin devamlılık esası dahilindeki yeni şekilleridir. yıkılan bir devletin yerine derhal yenisi kurulmuş, türkçe günlük konuşmada devletten bahsedilirken o kurucusunun yahut idarecisi olan hanedanın ismi ile söylenmesi gelenek olduğu için herbiri başka isimler almıştır. “osmanlı” sözü de bu geleneğin devamıdır, yani devletten kurucusu ve asırlar boyunca idarecisi olan hanedanın adı ile bahsedilmesinin örneğidir.
imparatorluk isim olarak daima “devlet-i aliyye” terkibini kullanmıştır ama son zamanlarında nâdiren de olsa terkibin sonuna “osmaniye” kelimesi de ilâve edilmiş ve “devlet-i aliyye-i osmaniye” hâlini almış ama resmî isimde bir değişiklik olmamış, her zaman “devlet-i aliyye” olarak kalmıştır. “osmaniye” sözüne özellikle 19. asrın ikinci yarısından itibaren rastlanır, bazı türkçe belgelerde de bu şekilde geçer ama uluslararası yazışmalarda ve yabancı memleketler ile yapılan anlaşmaların türkçe tercümelerinde, yani resmiyette daima “devlet-i aliyye” vardır.
bilmeyenler belki şaşıracaklardır ama batı dünyası “devlet-i aliyye” karşılığı olarak her zaman “türkiye”yi kullanmıştır! devletin ismi yazıldığı batı diline göre “turquie”, “turkey” yahut “turchia” veya “türkei”olmuş, imparatorluktan bahsedildiğinde de “türk imparatorluğu” denmiştir.
unutmayalım: anadolu'nun ve resmî adı “devlet-i aliyye” olan, resmiyet dışında “osmanlı devleti”şeklinde kullanılan imparatorluğun hâkim olduğu topraklar da batı'da tâââ 11. asırdan buyana “türkiye” diye bilinir! bu ismin ilk kullanılışına türkler'in 1071'deki malazgirt savaşı'nın ardından bölgeye kalabalık gruplar halinde yerleşmelerinden hemen sonra, 1085'te tesadüf edilir. eski asırlarda çizilen bütün haritalarda, yazılan tarih kitaplarında, batılıların kaleme aldıkları seyahatnâmelerde ve bu topraklarla alâkalı olarak yazılanların tamamında devletin ismi “türkiye”, bulunduğu topraklar da “anadolu” diye geçer.
