-
filmin başlığını açmaya gelmiştim ama değerli arkadaşım mr. pink benden önce filmi izleyip ilk entriyi yazmış. bu entri spoiler içerip, bu film bağlamında benim değerlendirmelerimiz kapsayacağından uyarıyı gerekli görüyorum.
film gelecekte geçiyor ama zamanı tam olarak bilemiyoruz. nasıl star wars filmi, gelecekte geçtiği halde o filmde siyasi uyuşmazlıklar, istilalar vs. son bulmadıysa ve hatta evrenin tümüne yayıldıysa, bu filmde de ne kadar geleceğe gidersek gidelim, teknolojiyi ne kadar ilerletirsek ilerletelim insanoğlu olarak mutluluğu yakalayamıyouz.
baş kahramanımız ileri teknoloji çağında boşanma eşiğinde olan yalnız ve postmodern zamanların bireyidir. orta sınıf ya da beyaz yakalı diyebileceğimiz sınıfın duygusal dertlerinden muzdariptir. hem bağımsızdır hem de yana yana ilişki aramaktadır. işin garibi şudur ki aradığı ilişkiyi teknolojinin nimetleri sayesinde bulmuştur. duygusal ilişkiye girdiği şey kadın sesine sahip bir işletim sistemidir. düşünelim uzak bir gelecekte bile insanoğlu kendi yalnızlığından kurtulamıyor. özellikle sanayileşmiş ülkelerin hizmet sektöründe çalışan bireyleri. böyle filmlerin abd'de çekilmesi önemli çünkü film açıkça ilerleme ideolojisine ters şeyler anlatıyor.
demek ki gelecekte de bu yalnızlıktan muzdarip olacağımız bekleniyorsa, bunun tarihdışı bir olgu olduğunun düşünebiliriz. ama şöyle biraz kaynaklara bakındığımızda bu yalnızlık hissinin ya da isterseniz varoluş sancısının diyelim modern bir olgu görebiliriz. özellikle özgürlükten kaçış kitabında erich fromm ve çeşitli yazılarında georg simmel, bu toplumdan kopuş, bireyselleşme kavramını çok güzel açıklıyorlar. buna göre insan toplumsal bir varlıktır. klişe ama doğru bir önerme. fakat şu var ki insanın toplumsal oluşu yaşamını devam ettirme açısından değil, bence psikolojik açıdan önem arz ediyor. yoksa bir primatın doğal ortamında türünden başka canlılar olmaksızın açlıktan öleceğini iddia etmek saflık olur. ama insan tini geliştikçe, kendini tinsel bir varlık olarak ortaya koydukça, daha yüksek, daha yoğun bir varoluş arzuluyor.
peki yalnızlıktan kurtulmak için neden herkes tek bir kişiye bütün enerjisini harcıyor? üstüne üstlük, ne kadar enerji harcanırsa harcanır, karşımızdaki ile illaki sürtüşme çıkıyor ve sonuçta modern birey hüsrana uğruyor. aslında baktığımızda çağımız mantığına hiç uymayan bir şey. o kadar enerji harca ama eline duygusal hiçbir şey geçmesin. misal ben olsam bu filmi erkek karaktere, çok sıkı erkek bir arkadaş yamayarak çekmek isterdim. eğer zaten bizi, bu iğrenç biz oluşumuzdan kurtaracak tek şey olarak aşk'ı, yoğunlaştırılmış sevgiyi görüyorsak, büyük ihtimal bu histen hiç kurtulamayacağız demektir. bana öyle geliyor ki gerçek duygu paydaşlığına dayanmayan ilişkiler bizleri avutmaya bile yaramayacaktır. biz doğulular bu konuda biraz daha şanslıyız. bizim dinimiz, vatanımız, çocuklarımız ve sıkı akrabalık ilişkilerimiz var. bunlar bizlere zul bile gelse bizleri belli bir noktaya kadar ortak paydada buluşturuyor. zavallı batılı adam! o yüksek tinini doyurmak için nelere katlanmak zorunda! filmin bir noktasında sevgilisinden ayrılan başka bir karakterimiz huzuru bulmaya uzakdoğuya gidiyor. işte beklenebilecek bir son.
bu duygu boşlukları bizleri her zaman sarsacaktır ve bunun sonucu da kaçınılmaz olarak nihilizmdir. her şey boş gelecek bizlere, her şeyi değersiz göreceğiz. bundan nasibi dini ve siyasi değerlerden tutun, insan alışkanlıkları bile etkilenecektir. radikal terörün tek kaynağı nihilizmdir gibi bir çıkarıma sebep olmak istemem ama bugün nihilizmin radikal terörün psikolojik altyapısını oluşturduğuna kesinlikle inanıyorum. boş bir dünya görüyorsanız, kendisi için savaşacak soyut ve somut otoriteler bulmakta zorlanmaktadır. bugün avrupa'da rap müzik severlerin malum örgütlere katıldığı gün gibi ortadadır. ve bunun da kesinlikle tesadüf olduğuna inanmıyorum.
son olarak filmde karakterimiz bir yerde 'ya benimsindir ya değilsindir' tarzı bir şey söylüyor. son derece acayip bir cümle. şöyle ki; karşısındaki işletim sistemi olduğu için gerçekten de onundur ama bir yandan da sevdiği kişidir karşısında ve nesne olmamalıdır genel aşk algılanışına göre. ama mülkiyet ideolojinin bir sonu yok. başkalarının olmaya aileden başlıyoruz. doğduğumuz andan itibarenden genellikle iki kişininizdir. sonrası okul ve devlet ile olan ilişkiler vs. ve en sonunda da bu tarz yatay ilişkilerde. ama yeni ilişki biçimleri kesinlikle mümkün. bu nihilizm tuzağına düşmeden hayatı idame ettirmek kesinlikle mümkün. bence bunun en önemli yolu aktif olarak olmasa bile pasif olarak sanatla ilgilenmektedir. insanlarda bulamadığımız duyguları, ben misal şarkılarda ya da filmlerde bulabileceğimize inanıyorum.
toparlamak gerekirse yalnızlık, birey olma vs konularını değişik bir tarzda ele alan başarılı bir yapım olmuş. -
en iyi orijinal senaryo dalında oscar ve golden globe ödüllü, 2013 yapımı hollywood filmi.
başrolde; joaquin phoenix ve scarlett johansson'ın sesi var.
theodore twombly* hayatını, yakın gelecekte nadir bulunan bir şeye dönüşmüş olan el yazımı mektupları yazarak kazanmaktadır. ve bu yıllarda insanların işlerini artık bilgisayar programları yerine getirmektedir. theodore, karısından boşandıktan sonra bir apartman dairesinde tek başına yaşamaya başlar ve bir gün karşılaştığı bir teknoloji reklamıyla birlikte hayatı değişir. kusursuz bir yapay zeka programı sunan yeni bir işletim sistemi, onu son derece çekici bir kadın olan samantha* ile tanıştırır. sanal bir varlık olan ve sadece bir sesten ibaret olan Samantha, Theodore'u dünya ve hayat üzerine sorduğu sorularla birlikte bambaşka bir gerçeklikle tanıştırır. ağır bir depresyonun içerisinde olan theodore, yavaş yavaş hayatın keyifli yanlarını fark etmeye başlarken yapay zeka programıyla arasındaki ilişki de gitgide tuhaflaşır.
değişik bir bilim-kurgu filmi olmuş. izleyin, izlettirin. -
Filmi izlerken bana ait ve bana yaver bir yapay zekâm olsa kimin sesiyle konuşmasını isterdim; buna karar verememiştim. Timuçin Esen'in mi, Nejat işler'in mi, Uğur Polat'ın sesiyle mi konuşsun ileride bir gün bana ait, bu filmdeki gibi çok gelişmiş bir yapay zekâm olursa.. Bilemedim ki...
-
daim, sürekli sonsuz anlamına gelen kürtçe kelime.